شیخ نخودکی اصفهانی و برترین آثار 

حسنعلی مقدادی اصفهانی، معروف به شیخ نخودکی اصفهانی، از علما و عارفان شیعه است. او سال ۱۲۴۲ هجری شمسی، در اصفهان چشم به جهان گشود. شیخ نخودکی اصفهانی علاوه بر علومی مانند فلسفه و ریاضیات، نیز به علوم غریبه آگاهی و شاگردانی داشت. آثار او از برجسته‌ترین اثرهای ارزشمند حوزه علوم دینی می‌باشد. پیکر او بنابر وصیتش، در شهر مقدس مشهد به خاک سپرده شد. در این مقاله به بخشی از زندگینامه شیخ نخودکی اصفهانی و آثار او می‌پردازیم.

همچنین ببینید: زندگی نامه شیخ بهایی | دانشمند، شاعر و معمار بزرگ ایرانی

ولادت و الگوی تربیت

ملا علی اکبر مقدادی اصفهانی، از دوستان مرحوم محمدصادق تخت فولادی از عارفان صاحب نفس، پدر شیخ نخودکی اصفهانی و از کاسبان اصفهان بود. او هر آنچه از کسب و کارش به دست می‌آورد، نیمی از آن را برای خانواده و بقیه آن را به دست حاج محمدصادق می‌سپرد تا بدین وسیله به مستمندان و نیازمندان یاری رساند. همچنین، پرهیزگاری و پیرو حق و حقیقت بودن پدر او، زبانزد همه مردم بود. از دیگر افتخارات ملا علی‌اکبر می‌توان خدمت به سادات و فرزندان را برشمرد.

پدر شیخ نخودکی مدت زمان زیادی آرزوی فرزند پسری را داشت. با خود عهد کرده بود به زیارت معصومین (علیه‌السلام) مشرف و آنجا متوسل گردد تا خدواند فرزندی پسر به او عنایت کند. سفرش انجام شد و به آرزو و مراد خود رسید. او بنابر توصیه مراد و پیشوایش، حاج محمدصادق، نام «حسنعلی» را برای فرزند خود برگزید.

ملا علی اکبر برای تربیت شیخ نخودکی، نهایت تلاش و دقت را داشت. او فرزندش را هر سحرگاه برای عبادت و شب‌زنده‌داری، بیدار می‌کرد تا از همان دوران کودکی لذت مناجات، نماز و راز و نیاز با خدای یگانه را بچشد و نام و یاد خدا را همیشه به یاد داشته باشد. شیخ حسنعلی نخودکی از هفت تا یازده سالگی، زیر نظر حاج محمدصادق فولادی، تعلیم و تربیت یافت.

تحصیلات و استادان

شیخ نخودکی اصفهانی از همان کودکی تعلیم و تربیت خود را همراه با سیر و سلوک معنوی و اصول اخلاق، با نظارت پدر و حاج محمدصادق فولادی آغاز کرد. تا یازده سالگی از حاج محمدصادق علوم بسیاری را آموخت. پس از وفات او، به حوزه علمیه اصفهان رفت. آنجا به یادگیری علوم مختلفی همچون ادبیات عرب، فقه، اصول، منطق، فلسفه و ریاضی، تحت نظر استادان بزرگ آن زمان پرداخت. شیخ نخودکی سال ۱۲۶۵ هجری شمسی، پس از زیارت مرقد شریف امام رضا (علیه‌السلام)، راهی نجف اشرف شد و به مدت چهار سال آنجا اقامت داشت. او برای تکمیل تحصیلات فقه و عرفان خود، از جلسات درس استادانی همچون سید محمد فشارکی اصفهانی، سید مرتضی کشمیری و ملا اسماعیل قره‌باغی، استفاده می‌کرد.

شیخ نخودکی اصفهانی از سال ۱۲۷۲ تا ۱۲۷۵ هجری شمسی در مشهد اقامت گزید و ریاضت‌های شرعی را تحت نظر استادانی همچون محمدعلی خراسانی (مشهور به حاجی فاضل)، سید علی حائری یزدی، سید حسین طباطبایی قمی و عبدالرحمن مدرس فرا گرفت. پس از چهار سال تعلیم و آموزش، سال ۱۲۷۶ به شهرش، اصفهان بازگشت. او مجدد راهی نجف اشرف شد و تا سال ۱۲۸۰ آنجا ماند. سپس همان سال به شیراز سفر کرد. او صبح‌ها در مطب طبیب مشهور عصر، حاج میرزا جعفر طبیب به مداوای مریضان و نسخه نویسی مشغول بود. همچنین عصرها به مطالعه و یادگیری کتاب قانون اثر ابوعلی سینا با راهنمایی‌های استادش، حاج میرزا جعفر طبیب، می‌پرداخت. سرانجام در سال ۱۲۹۰ به مشهد رفت و تا آخر عمر در این شهر مقدس ماند.

شهرت

هنگامی که شیخ حسنعلی مقدادی اصفهانی به مشهد رفت، در یکی از روستاهای اطراف آن به نام روستای نخودک اقامت گزید. این روستا با شهر مشهد ادغام شد. اما در گذشته جزو روستاهای بزرگ آن به حساب می‌آمد. به واسطه گذراندن روزهای پایان عمرش در روستای نخودک، از شیخ حسنعلی مقدادی اصفهانی به شیخ نخودکی اصفهانی معروف شد.

تدریس شیخ نخودکی

شیخ نخودکی با وجود عبادت فراوان، گاهی به تعلیم علوم فقه، اصول و ریاضیات به وسیله کتاب‌هایی مانند شرح لمعه، معالم و خلاصه الحساب به طلبه‌های جوان می‌پرداخت. او عقیده داشت باید دانش‌های مختلف را آموخت زیرا جهل و نادانی در هر دانشی ناپسند است. مقصود از حرمت هر دانش، استفاده از آنها در عمل و یادگیری به تنهایی کافی نیست.

با اینکه شیخ حسنعلی نخودکی که دارای تحصیلات عالی علوم فقه و فلسفه است را از علما و عارفان بزرگ زمان خود دانسته‌اند، اما به دلیل توجه زیاد مردم به استجابت دعا و مداوای بیماران او، بیشتر وقت خود را وقف خدمت به مردم و مداوای بیماران می‌کرد.

شاگردان شیخ نخودکی

تعداد شاگردان شیخ نخودکی اصفهانی، انگشت‌شمار هستند. زیرا شهرت او استجابت دعا و مداوای بیماران بود و گاهی اوقات به تربیت و تعلیم شاگردانی می‌پرداخت. برخی از شاگردان او عبارتند از:

• علی مقدادی اصفهانی (فرزند او)
• عبدالنبی خراسانی
• ذبیح‌الله امیر شهیدی
• محمدحسین خراسانی
• محمود حلیبی
• محمد احمدآبادی (مشهور به طبیب‌زاده)
• سید علی رضوی

ابوالحسن حافظیان و نیز سید شهاب الدین نجفی مرعشی و غلامرضا عرفانیان یزدی از شاگردان شیخ نخودکی در حدیث بودند که از او اجازه نقل حدیث گرفتند.

بنابر سخن پسر شیخ نخودکی اصفهانی، علی مقدادی اصفهانی، در کتاب خود با عنوان نشان از بی‌نشان‌ها مدّعی است که پدرش به جز او، هیچ شاگرد دیگری نداشت.

شیخ نخودکی و علوم غریبه

شیخ نخودکی نیز به علوم غریبه نیز تسلط و آگاهی داشت. او بخشی از وقت خود را برای پاسخگویی به سؤالات طالبان سیر و سلوک، دعا و درمان برای گرفتاران بیماران وقف می‌کرد. آنها از شهرهای مختلف نزد او می‌آمدند تا درمانی برای مشکلات خود با مراجعه به شیخ نخودکی، پیدا کنند.

خاطرات و کرامات شیخ نخودکی اصفهانی

برخی از خاطرات و کرامات شیخ نخودکی اصفهانی، بنابر نقل پسرش در کتاب نشان از بی‌نشان‌ها، اینجا آورده‌ایم:

شیخ نخودکی: «ببر و به سادات برسان»

فرزند شیخ نخودکی می گوید:
یک روز برفی پدرم مقداری پول به من داد و فرمود» :بِبَر و به دو نشانی از سادات برسان.» من عرض کردم» :از گرگ‌ها می‌ترسم.» فرمود: «نترس و برو، چیزی نخواهد شد، نصف پول را به فلان سید برسان که ۴ روز است غذا نخورده و نصف دیگر را به فلان سادات برسان که ۳ روز است چیزی نخورده است!» من مَرکبی تهیه کردم و به شهر رفتم و پول‌ها را به آن دو نشانی رساندم. جالب اینکه نه گرگی را دیدم و نه خطری. آن دو خانواده هم طبق فرمایش پدرم به ترتیب چهار و سه روز گرسنه بودند!

شیخ نخودکی: «بگیر و مودب باش«

طلبه‌ای به مشهد مقدس آمده و پس از مدتی پولش تمام شده و برای بازگشت پولی نداشته است. به حرم رفته و عرض می‌کند که: «آقاجان، من زائر شما بودم، ولی حالا برای بازگشت پولی ندارم. فلان قدر پول می‌خواهم تا هم چند روز بیشتر بمانم و هم به وطنم برگردم (مبلغ، مبلغ قابل توجهی بود). اما دید خبری نشد و پولی نرسید. ناراحت شد و دوباره به حرم رفت و رو به ضریح گفت» :آقاجان، اگر پول رساندید که ممنونم، ولی اگر نرساندید وقتی به شهرم رسیدم گوشه‌ای یادداشت می‌کنم که علی بن موسی الرّضا (علیه‌السلام) سائلی را دست خالی رد کرد!» این را گفت و رفت.

در راه پیرمردی او را صدا زد فرمود: «بیا این پاکت را بگیر و مودب باش و با امام رضا (علیه‌السلام) اینطور صحبت نکن!» این را گفت و رفت. پاکت را باز کرد و دید دقیقاً همان مقدار بود که می‌خواست! با خود گفت که» :آن پیرمرد که بود که از تمام سّر من آگاه بود؟»
به حرم بازگشت و از خادمین پرسید و به او گفتند او جناب شیخ نخودکی اصفهانی بود و نشانی شیخ را به او دادند. نزد شیخ رفت و پرسید» :آقا جان، شما چطور از تمام ماجرا آگاه بودید؟» شیخ نخودکی فرمود: «شما پول می‌خواستید که گرفتید، دیگر به مابقی ماجرا کاری نداشته باشید!»

شیخ نخودکی: «بهتر از کیمیا «.است

از حضرت آیت الله شبیری زنجانی نقل شده است:
سفری که امام خمینی (ره) به همراه پدرم به مشهد مقدس رفتند، امام با جناب شیخ نخودکی اصفهانی دیدار می‌کنند و رو به گنبد و می‌گوید» :حاج شیخ، شما را به امام رضا، اگر علم کیمیا دارید به ما هم بدهید.» شیخ نخودکی به امام خمینی (ره) که آن زمان جوانی حدود سی و اندی ساله بودند می‌فرماید: «اگر ما آن را به شما بدهیم و شما تمام کوه و دشت را طلا کردید، آیا قول می‌دهید بجا استفاده کنید و هر جایی به کار نبرید؟» امام فکری می‌کند و می‌گوید: «نه، قول نمی‌توانم بدهم.»

شیخ نخودکی می‌فرماید: «حالا که نمی‌توانید آن را حفظ کنید، من بهتر از کیمیا را به شما می‌دهم؛ پس از نمازهای واجب، یک بار آیه‌الکرسی را تا «هو العلی العظیم» بخوان و بعد تسبیحات حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) را بگو، سپس سه بار سوره توحید را بخوان و بعد سه صلوات بفرست، و بعد سه بار آیه مبارکه «وَ من یَتَّقِ الله یَجٌعَل لَّهُ مخرجاً…» آیات ۲ و ۳ سوره طلاق را بخوان که این از کیمیا برایتان بهتر است«!

همچنین ببینید: کتاب ادعیه، تعویذات و طلسمات علوم غریبه نسخه pdf خطی کمیاب

‌آثار شیخ نخودکی اصفهانی

برترین آثار شیخ نخودکی در کتابی به نام نشان از بی‌نشان‌ها توسط پسرش، علی مقدادی اصفهانی گردآوری شده است. این کتاب با دو جلد به چاپ رسیده است.

• تعلیقه‌ای بر کتاب تذکرهالمتقین اثر شیخ محمد بهاری همدانی
• نامه‌هایی به برخی از مریدان
• تقریر برخی از مجالس وی و رساله‌هایی با موضوع‌های بیشتر در حوزه عرفانی و اخلاقی همچون توحید، ولایت و محبت اهل‌بیت (علیه‌السلام)، معرفت نفس، عقل، عشق و محبت، زهد و پارسایی، حقوق مسلمانان بر یکدیگر، دعا و شرایط استجابت آن و اخلاص.

شیخ نخودکی اصفهانی «ارشاد البیان» و «اسرارنامه» از کتاب‌های عطار نیشابوری را ویراستاری کرد و در سال ۱۳۱۵ هجری شمسی در تهران، به چاپ رساند. او همچنین کتاب الصلاه، اثر ملا حسین فیض کاشانی را به همراه تأویلاتی از خود درباره نماز را ترجمه و اصلاح کرد. گاهی شیخ حسنعلی نخودکی شعر نیز می سرود.

وفات

شیخ حسنعلی مقدادی اصفهانی بعد سالیان متوالی خدمت به مردم، سرانجام سال ۱۳۲۰ هجری شمسی وفات یافت. بسیاری از مردم از تمامی شهرهای ایران، در وفات او، به سوگ نشستند. او از مردان بزرگی بود که مرگ اختیاری را کسب کرد و تقریباً از دو ماه قبل از وفاتش، خانواده و دوستان خود را از روز مرگش، مطلع ساخت. پیکر مطهر شیخ نخودکی اصفهانی بر روی دست هزاران نفر از سوگوارانش تا ده سمرقند تشییع و آنجا طبق وصیتش در آب روان غسل داده شد. سپس به حرم مطهر رضوی منتقل و در صحن عتیق، کنار ایوان عباسی به خاک سپرده شد.

شیخ نخودکی اصفهانی، بهترین تعالیم فقه و عرفان را زیر نظر استادانی خبره همچون حاج محمدصادق فولادی و دیگر بزرگان آموخت. او بر این باور بود که خدمت به مردم و تواضع مقابل آن‌ها، از عالی‌ترین مصادیق عبادت خدا شمرده می‌شود. کتاب شیخ نخودکی، با تألیف پسرش علی مقدادی اصفهانی، به عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار حوزه علوم دینی می‌باشد.

شما می‌توانید به راحتی نسخه اصلی کتاب شیخ نخودکی، ۲۰۰۰ دستورالعمل مجرب را از «این لینک» در سایت ارزون دانلود، تهیه کنید.

اگر نیاز به کتاب‌های دیگر حوزه علوم غریبه دارید، ارزون دانلود بهترین منابع و کتاب‌ها را در اختیار شما عزیزان قرار می‌دهد. برای اطلاع از کتاب‌های خاص و مرتبط با علوم غریبه و یا پیشنهادات بیشتر از طریق زیر با ما ارتباط بگیرید:

شماره واتساپ پشتیبان: ۰۹۲۱۴۰۵۶۷۶۳

آیدی تلگرام پشتیبان: arzdL65@